تأکید بر تدوین سند راهبردی همکاری‌های اقتصادی با ژاپن | اولویت‌های همکاری اقتصادی دوجانبه بازتعریف شود
در دیدار رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در ژاپن، تدوین سند راهبردی همکاری‌های اقتصادی با ژاپن، بازتعریف اولویت‌های همکاری اقتصادی دوجانبه، شناسایی ظرفیت‌های مغفول مانده تجاری و سرمایه‌گذاری و تقویت نقش بخش خصوصی در دیپلماسی اقتصادی مطرح شد.
در نشست رئیس اتاق ایران با سفیر جدید ایران در ژاپن ضمن بررسی روند تحولات روابط اقتصادی ایران و ژاپن، بر ضرورت گذار از تعاملات محدود و موردی به رویکردی هدفمند، پروژه‌محور و مبتنی بر منافع متقابل تأکید شد.
در این نشست ضمن ارزیابی وضعیت موجود روابط اقتصادی و تجاری، حفظ کانال‌های ارتباطی موجود، استمرار تعامل با نهادهای اقتصادی و تجاری ژاپن، از جمله JETRO)) و حمایت از شرکت‌های ایرانی دارای سابقه فعالیت در این کشور، به‌عنوان الزامات تقویت روابط و فراهم‌سازی بستر احیای همکاری‌ها مورد توجه قرار گرفت.
یکی از محورهای اصلی مذاکرات، ضرورت تغییر جهت همکاری‌های اقتصادی از مبادلات محدود کالاهای سنتی به مشارکت‌های صنعتی، فناورانه و سرمایه‌گذاری در زنجیره‌های ارزش بود.
در این زمینه، صنایع پایین‌دستی نفت و گاز، پتروشیمی، فرآوری گاز و تولید گاز مایع (LPG)، صنایع پلیمری و پروژه‌های زیرساختی حمل‌ونقل به‌عنوان حوزه‌های دارای ظرفیت همکاری معرفی شدند.
در این راستا، بر ضرورت بهره‌گیری از مزیت نسبی ایران در دسترسی به منابع انرژی و مواد اولیه، در کنار توانمندی‌های فناورانه، مدیریتی و صنعتی شرکت‌های ژاپنی تأکید شد.
همچنین، تهیه بسته‌های سرمایه‌گذاری مشخص، مبتنی بر اطلاعات فنی و اقتصادی و مطالعات امکان‌سنجی، به‌عنوان پیش‌نیاز معرفی فرصت‌های همکاری به طرف‌های ژاپنی مطرح شد.
در حوزه تجارت غیرنفتی، محصولاتی نظیر فرش دستباف، پسته، زعفران، صنایع‌دستی و مصالح ساختمانی از جمله ظرفیت‌های قابل بررسی برای توسعه حضور در بازار ژاپن معرفی شدند.
با این حال، تأکید شد که بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت‌ها مستلزم عبور از رویکرد صرفاً مبتنی بر عرضه محصول و حرکت به سمت بازاریابی تخصصی، استانداردسازی، کنترل کیفیت، برندسازی و شناخت دقیق الزامات بازار هدف است.
در بخش دیگری از مذاکرات، انتقال دانش مدیریتی، توسعه سرمایه انسانی، ارتقای بهره‌وری و آشنایی با الگوهای موفق مدیریت صنعتی ژاپن به‌عنوان یکی از ابعاد راهبردی همکاری‌های دوجانبه مورد توجه قرار گرفت.
بر این اساس، توسعه ارتباطات میان دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، بنگاه‌های اقتصادی و نهادهای تخصصی دو کشور و طراحی برنامه‌های آموزشی و تبادل تجربیات مدیریتی پیشنهاد شد.
ضرورت ایجاد هماهنگی عملیاتی و مستمر میان اتاق ایران، سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو، وزارت امور خارجه و تشکل‌های تخصصی بخش خصوصی نیز به عنوان یک راهکار مؤثر در تقویت مناسبات بین دو کشور مورد تأکید قرار گرفت.
در این چارچوب، پیشنهاد اعزام هیأت اقتصادی و تجاری ایران به ژاپن، برگزاری نشست‌های کارشناسی مشترک، شناسایی شرکت‌های ژاپنی واجد ظرفیت همکاری و پیگیری مسائل بنگاه‌های ایرانی فعال در ژاپن مطرح شد.
رویکرد هدفمند برای شناسایی و فعال‌سازی فرصت‌های مشترک سرمایه‌گذاری بین ایران و ژاپن
صمد حسن‌زاده رئیس اتاق ایران در این دیدار با اشاره به برخورداری ایران از منابع طبیعی غنی، ظرفیت‌های گسترده صنعتی و توانمندی‌های متنوع اقتصادی، بر ضرورت اتخاذ رویکردی هدفمند برای شناسایی و فعال‌سازی فرصت‌های مشترک سرمایه‌گذاری و تجارت میان دو کشور تأکید کرد.
او با یادآوری سفر تجاری خود به ژاپن در سال‌های گذشته و بازدید از مراکز صنعتی و اقتصادی این کشور، ویژگی‌هایی همچون انضباط سازمانی، مدیریت حرفه‌ای، برنامه‌ریزی دقیق و پایبندی به استانداردهای کیفی را از عوامل مهم موفقیت بنگاه‌های اقتصادی ژاپن برشمرد و به نقش (JETRO) در ارائه اطلاعات تخصصی، معرفی بنگاه‌های اقتصادی و تسهیل ارتباطات تجاری اشاره کرد و ظرفیت‌های اطلاعاتی و مشاوره‌ای این سازمان را ابزاری مؤثر برای شناسایی شرکای تجاری و فرصت‌های همکاری صنعتی دانست.
رئیس اتاق ایران در ادامه بر ضرورت تقویت سازوکارهای کنترل کیفیت، نظارت بر عملکرد صادرکنندگان و رعایت استانداردهای بین‌المللی تأکید کرد و رویکرد شرکت‌های ژاپنی در حفظ کیفیت، اعتبار برند و ارزش اقتصادی محصولات صادراتی را الگویی قابل‌توجه دانست و گفت: توسعه صادرات نباید تنها بر افزایش حجم مبادلات متمرکز باشد، بلکه ارتقای ارزش صادرات، کیفیت محصولات و ایجاد روابط تجاری پایدار نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
حسن‌زاده با اشاره به محدود بودن حجم کنونی تجارت ایران و ژاپن، خاطرنشان کرد: سطح فعلی مبادلات، از جمله صادرات محدود محصولات سنتی، تناسبی با ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی دو کشور ندارد و ضروری است همکاری‌های دوجانبه به حوزه‌های صنعتی، فناورانه و سرمایه‌گذاری‌های بزرگ‌مقیاس گسترش یابد.
رئیس اتاق ایران در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه همکاری با ژاپن در حوزه صنایع پایین‌دستی نفت و گاز، پتروشیمی و تولید محصولات پلیمری را از مهم‌ترین فرصت‌های اقتصادی میان دو کشور عنوان کرد.
حسن‌زاده معتقد است با توجه به توانمندی بالای ژاپن در فناوری‌های پیشرفته فرآوری مواد اولیه و تولید محصولات با ارزش‌افزوده بالا، ارزش محصولات حاصل از فرآوری نفت در سطح جهانی که می‌تواند به‌طور متوسط تا ۱۲ برابر ارزش ماده اولیه افزایش یابد، در برخی فعالیت‌های صنعتی ژاپن، به دلیل برخورداری از فناوری‌های پیشرفته و نظام مدیریتی کارآمد، تا ۲۲ برابر عنوان می‌شود.
رئیس اتاق ایران خاطرنشان کرد: ژاپن با وجود محدودیت منابع انرژی، از طریق توسعه فناوری، مدیریت صنعتی و سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی، توانسته است جایگاه قابل‌توجهی در تولید و صادرات محصولات پتروشیمی و پلیمری به دست آورد.
او افزود: ایران با برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز و دسترسی به مواد اولیه، از ظرفیت مناسبی برای جذب سرمایه‌گذاری و مشارکت شرکت‌های ژاپنی در احداث و توسعه واحدهای فرآوری، تولید پلی‌اتیلن، انواع پلیمرها و سایر محصولات با ارزش‌افزوده بالا برخوردار است.
رئیس اتاق ایران ترکیب مزیت منابع انرژی ایران با فناوری، دانش فنی و توان مدیریتی شرکت‌های ژاپنی را در شکل‌گیری همکاری‌های مشترک صنعتی، افزایش ارزش‌افزوده تولیدات داخلی و توسعه صادرات محصولات نهایی به بازارهای بین‌المللی قابل توجه توصیف کرد.
حسن‌زاده پیشنهاد کرد: نشست‌های کارشناسی مشترکی با هماهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ژاپن و اتاق ایران برگزار شود تا زمینه‌های عملی همکاری، پروژه‌های قابل سرمایه‌گذاری و شیوه‌های مشارکت شرکت‌های ژاپنی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی ایران به‌صورت تخصصی بررسی شود.
معرفی پروژه‌های بزرگ صنعتی و زیرساختی برای جذب سرمایه‌گذاری
رئیس اتاق ایران با تأکید بر ضرورت معرفی فرصت‌های مشخص و دارای توجیه اقتصادی به سرمایه‌گذاران ژاپنی، پیشنهاد کرد: تعدادی از طرح‌های بزرگ صنعتی و زیرساختی کشور، در قالب بسته‌های سرمایه‌گذاری مشخص، برای بررسی و مذاکره در اختیار طرف‌های ژاپنی قرار گیرد.
او با اشاره به اهمیت تولید داخلی محصولات راهبردی و کاهش وابستگی به واردات، خاطرنشان کرد: در ارزیابی اقتصادی طرح‌های موردنظر برای سرمایه‌گذاری باید علاوه بر هزینه تولید، موضوعاتی نظیر صرفه‌جویی ارزی، استفاده از منابع معدنی داخلی، ایجاد اشتغال، تکمیل زنجیره ارزش و ظرفیت صادراتی محصولات نیز لحاظ شود.
رئیس اتاق ایران در ادامه با اشاره به ظرفیت صادرات محصولات غیرنفتی ایران، از جمله فرش دستباف، پسته و مصالح ساختمانی، بر ضرورت توسعه حضور هدفمند و پایدار در بازار ژاپن تأکید کرد.
حسن‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت گسترش ارتباطات علمی و دانشگاهی میان دو کشور تأکید کرد و خواستار بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و متخصصان ژاپنی برای توسعه همکاری‌های فناورانه شد.
او با اشاره به سابقه علاقه‌مندی برخی محافل علمی و دانشگاهی ژاپن به زبان و فرهنگ فارسی، پیشنهاد کرد: سفارت جمهوری اسلامی ایران در ژاپن زمینه تقویت ارتباطات با دانشگاهیان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به زبان فارسی را فراهم کند.
رئیس اتاق ایران در جمع‌بندی سخنان خود، با اشاره به توانمندی‌های فنی، صنعتی و مدیریتی ژاپن، ابراز امیدواری کرد که با بهبود شرایط اقتصادی و تسهیل روابط بین‌المللی، زمینه حضور مجدد و گسترده‌تر شرکت‌های ژاپنی در پروژه‌های توسعه‌ای ایران فراهم شود.
حسن‌زاده توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل شهری و ریلی را از دیگر زمینه‌های مستعد برای بهره‌گیری از فناوری، دانش فنی، تجربه مدیریتی و ظرفیت سرمایه‌گذاری شرکت‌های ژاپنی عنوان کرد و بر ضرورت تقویت هماهنگی میان اتاق ایران، سفارت جمهوری اسلامی ایران در ژاپن و دستگاه‌های ذی‌ربط تأکید کرد.
او پیگیری هدفمند فرصت‌های سرمایه‌گذاری، معرفی پروژه‌های اولویت‌دار و برگزاری نشست‌های تخصصی با هدف تبدیل ظرفیت‌های بالقوه اقتصادی دو کشور به همکاری‌های عملی و پایدار را نیز مورد تأکید قرار داد.
تأکید بر نقش محوری بخش خصوصی در حفظ و توسعه مناسبات اقتصادی بین ایران و ژاپن
در ادامه ناظری سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در ژاپن هرگونه اقدام مؤثر در راستای توسعه مناسبات اقتصادی و تجاری کشور، حتی در مقیاس محدود را مهم و مؤثر ارزیابی کرد و گفت: پیش از اعمال تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، ایران یکی از تأمین‌کنندگان مهم انرژی ژاپن محسوب می‌شد؛ با این حال، تشدید محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها موجب کاهش چشمگیر خرید نفت ایران و محدود شدن همکاری‌های دوجانبه در حوزه انرژی شده است.
همچنین، بخشی از سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های ژاپنی در ایران که پیش‌تر در حوزه‌های مختلف اقتصادی جریان داشت، تحت تأثیر این محدودیت‌ها متوقف شده است.
البته با وجود کاهش سطح همکاری‌های اقتصادی و تجاری، بخشی از مناسبات دوجانبه، به‌ویژه در چارچوب فعالیت‌ها و مبادلات بشردوستانه، همچنان تداوم یافته است.
او در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به شناخت و علاقه‌مندی جامعه ژاپن نسبت به محصولات شاخص ایرانی از جمله فرش دستباف، صنایع‌دستی، زعفران و پسته، این حوزه‌ها را از ظرفیت‌های قابل‌توجه برای حفظ و توسعه روابط تجاری میان دو کشور برشمرد.
سفیر ایران در ژاپن همچنین صنعت گردشگری را یکی دیگر از زمینه‌های مستعد همکاری دانست و با اشاره به علاقه‌مندی گردشگران ژاپنی به میراث فرهنگی، بناهای تاریخی و جاذبه‌های گردشگری ایران، بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود برای گسترش تعاملات دوجانبه در این بخش تأکید کرد.
ناظری با تأکید بر نقش محوری بخش خصوصی در حفظ و توسعه مناسبات اقتصادی میان دو کشور، گفت: فعالان اقتصادی و تشکل‌های بخش خصوصی با برخورداری از تجربه، تخصص و شناخت سازوکارهای تجاری، می‌توانند در شناسایی فرصت‌های همکاری و ارائه راهکارهای عملی برای تداوم تعاملات اقتصادی، حتی در شرایط محدودیت‌های موجود، نقش مؤثری ایفا کنند.
او بر آمادگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو برای همکاری نزدیک با اتاق ایران و فعالان اقتصادی کشور تأکید و آقای نمازی را به‌عنوان مسئول بخش اقتصادی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ژاپن معرفی کرد.
سفیر جدید ایران در ژاپن در تشریح وضعیت کنونی روابط تجاری دو کشور، حجم مبادلات رسمی دوجانبه را حدود ۸۶ میلیون دلار اعلام کرد و افزود: بخش عمده‌ای از تعاملات موجود شامل صادرات برخی محصولات ایرانی از جمله فرش و زعفران و همچنین مبادلات اقلامی نظیر دارو در چارچوب همکاری‌های بشردوستانه است.
ناظری پیشنهاد کرد: زمینه اعزام یک هیأت اقتصادی و تجاری از بخش خصوصی ایران به ریاست رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به توکیو فراهم شود.
وی ابراز امیدواری کرد: تحقق این سفر بتواند گامی مؤثر در راستای توسعه ارتباطات مستقیم میان فعالان اقتصادی دو کشور، شناسایی زمینه‌های همکاری مشترک و ارتقای سطح مناسبات اقتصادی و تجاری ایران و ژاپن باشد.
سفیر ایران در ژاپن با اشاره به ویژگی‌های فرهنگی و رفتاری جامعه ژاپن در حوزه گردشگری، گفت: جذب گردشگران ژاپنی مستلزم تعریف موضوع و هدف مشخص برای سفر و معرفی جاذبه‌های منحصربه‌فرد فرهنگی، تاریخی و تمدنی کشورهای مقصد است؛ به‌گونه‌ای که گردشگر بتواند تجربه‌ای متفاوت از امکانات و جاذبه‌های موجود در کشور خود کسب کند.
تدوین برنامه‌ای هدفمند برای شناسایی و انتقال تجربیات مدیریتی ژاپن
یوسف نجفی مشاور عالی و رئیس اتاق ایران درباره الگوهای مدیریتی ژاپن و توسعه سرمایه انسانی صحبت کرد و با اشاره به تجربه موفق ژاپن در توسعه صنعتی و اقتصادی، بر ضرورت بهره‌گیری از دستاوردهای این کشور در حوزه مدیریت، توسعه منابع انسانی، ارتقای بهره‌وری و نهادینه‌سازی فرهنگ سازمانی تأکید کرد.
او یکی از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری ایران و ژاپن را فراتر از مبادلات تجاری و سرمایه‌گذاری، انتقال دانش مدیریتی، آشنایی با الگوهای موفق توسعه و تربیت نیروی انسانی متخصص و کارآمد دانست.
نجفی با اشاره به روند بازسازی و پیشرفت اقتصادی ژاپن و تبدیل این کشور به یکی از قدرت‌های برتر صنعتی جهان بر اهمیت مطالعه عوامل مؤثر در این تحول تأکید کرد و خواستار بررسی دقیق مبانی فکری، ساختارهای مدیریتی، نظام آموزش نیروی انسانی و فرهنگ کار در ژاپن شد.
مشاور عالی رئیس اتاق ایران پیشنهاد کرد: در دوره مأموریت سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در ژاپن، برنامه‌ای هدفمند برای شناسایی و انتقال تجربیات مدیریتی این کشور تدوین و از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، اعزام مدیران و کارشناسان ایرانی به ژاپن و بهره‌گیری از متخصصان ژاپنی در ایران، زمینه ارتقای مهارت‌های مدیریتی و توسعه سرمایه انسانی کشور فراهم شود.
او تأکید کرد: شناخت عوامل موفقیت ژاپن نباید صرفاً به بررسی شاخص‌های اقتصادی و صنعتی محدود شود، بلکه لازم است نگرش مدیریتی، فرهنگ مسئولیت‌پذیری، انضباط سازمانی، تفکر توسعه‌محور و رویکردهای مبتنی بر منافع جمعی نیز مورد مطالعه قرار گیرد تا امکان بهره‌گیری از این تجربیات متناسب با شرایط و نیازهای کشور فراهم شود.
ضرورت حفظ ارتباط با نهادهای اقتصادی و تجاری ژاپن
سید حامد عسگری معاون امور بین‌الملل اتاق ایران با اشاره به روند کاهشی مناسبات اقتصادی و تجاری دو کشور بر ضرورت بازنگری در رویکردهای موجود و اتخاذ تدابیر عملی برای حفظ و توسعه روابط دوجانبه تأکید کرد.
وی با تأکید بر اهمیت پایش مستمر شاخص‌های اقتصادی و تجاری، خاطرنشان کرد: اگرچه محدودیت‌ها و ملاحظات سیاسی و اقتصادی حاکم بر روابط دو کشور قابل درک است، اما حتی در چنین شرایطی نیز ضرورت دارد حداقل‌های همکاری و زیرساخت‌های ارتباطی موجود شناسایی، اولویت‌بندی و حفظ شوند تا امکان استمرار تعاملات اقتصادی و احیای مناسبات در شرایط مساعد آینده فراهم باشد.
معاون امور بین‌الملل اتاق ایران در ادامه با اشاره به اهمیت حضور و فعالیت نهادهای پشتیبان تجارت و سرمایه‌گذاری ژاپن در ایران، از (JETRO) به‌عنوان یکی از نهادهای مؤثر در تسهیل ارتباطات اقتصادی و تجاری یاد کرد که حفظ ارتباط با سازمان‌ها، مؤسسات و نهادهای تسهیل‌گر تجارت و سرمایه‌گذاری باید حتی در شرایط محدودیت‌های اقتصادی و سیاسی نیز با جدیت دنبال شود.
عسگری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رویکرد اتاق ایران در پشتیبانی از مأموریت‌های اقتصادی سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، گفت: معاونت امور بین‌الملل اتاق ایران تلاش می‌کند برای سفیران جدید کشور، پیشنهادهایی در قالب اسناد راهبردی همکاری‌های اقتصادی و تجاری تهیه و ارائه کند.
این اسناد با اتکا به تجربیات انباشته اتاق ایران، شناخت مسائل و مطالبات فعالان اقتصادی و بررسی ظرفیت‌های موجود در روابط تجاری با کشورهای هدف تدوین می‌شوند و هدف از ارائه آن‌ها، کمک به شناسایی اولویت‌های اقتصادی و فراهم‌سازی زمینه همکاری مؤثرتر میان سفارتخانه‌ها و بخش خصوصی است.
معاون امور بین‌الملل اتاق ایران با اشاره به سابقه طولانی حضور و فعالیت برخی شرکت‌های معتبر ایرانی در بازار ژاپن، بر ضرورت توجه ویژه سفارت به مسائل و مطالبات این بنگاه‌ها تأکید کرد.
