شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی، با هدف نجات صنعت دام و طیور از بحران نقدینگی و نوسانات ارزی برگزار شد؛ در این نشست با هشدار نسبت به تهدید امنیت غذایی، راهکارهایی فوری از جمله تکنرخی شدن ارز و رفع بنبستهای صادراتی برای عبور این صنعت استراتژیک از گردنه سخت هزینهها پیشنهاد شد.
صنعت دام و طیور خراسان جنوبی که از ستونهای خیمه اقتصاد و پیشرانهای توسعه این مرز و بوم به شمار میرود، این روزها در تلاطم چالشهای مالی، نوسانات قیمتی و گرههای ساختاری، دوران حساسی را سپری میکند.
به باور سکانداران تولید و فعالان این بخش، تداوم فشار بر این حلقه حیاتی، نه تنها سفرههای مردم را متأثر میسازد، بلکه پایداری یکی از استراتژیکترین زنجیرههای تأمین غذایی شرق کشور را با تهدید جدی مواجه خواهد کرد.
در همین خصوص، شصت و نهمین نشست شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان روز شنبه با حضور عالیترین مقام اجرایی دولت در خراسان جنوبی، متولیان اقتصادی و چهرههای شاخص بخش خصوصی تشکیل شد تا در میانه مسیر دشوارِ اصلاح نظام ارزی، نسخهای کارآمد برای عبور از بنبستهای موجود پیچیده شود.
حاضران در این نشست با کالبدشکافی چالشهای پیشرو و تبادل آرا، بر ارائه راهکارهای عملیاتی جهت صیانت از حقوق تولیدکنندگان تأکید کردند تا این صنعتِ ریشهدار، با کمترین لرزش از دالان تحولات ارزی عبور کرده و مسیر پایداری و تابآوری خود را بازیابد.
گلایه فعال صنعت طیور خراسان جنوبی از کمبود نقدینگی و مطالبات معوق
یکی از فعالان صنعت طیور خراسان جنوبی با اشاره به آزادسازی نرخ ارز، خواستار افزایش سهم تسهیلات نقدی و تسریع در پرداخت مطالبات مرغداران و کارخانجات شد.
حسین خیریه از فعالان صنعت طیور استان خراسان جنوبی امروز در نشست شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان با اشاره به پیامدهای آزادسازی نرخ ارز اظهار داشت: با افزایش نرخ ارز، بحث تأمین نقدینگی و همچنین پرداخت مطالبات تولیدکنندگان از دولت اهمیت دوچندان پیدا کرده است.
وی با بیان اینکه در حال حاضر دو بانک عامل شامل بانک کشاورزی و بانک صنعت و معدن بخشی از تأمین مالی حوزه کشاورزی و صنعت طیور را بر عهده دارند، افزود: مشکل اساسی این است که بخش عمده این تسهیلات بهصورت اعتباری پرداخت میشود و نقدینگی کافی در اختیار تولیدکننده قرار نمیگیرد.
این فعال صنعت طیور ادامه داد: درخواست ما این است که حداقل ۳۰ تا ۵۰ درصد از تسهیلات بهصورت نقدی و در قالب «کیف پول مشخص» صرفاً برای خرید نهادهها اختصاص یابد تا هم امکان خرید مدتدار از واردکننده فراهم شود و هم از انحراف در هزینهکرد جلوگیری شود. در حال حاضر سهم نقدی مصوب برای استان حدود صد میلیارد تومان است که رقم بسیار پایینی محسوب میشود و نیاز به بازنگری دارد.
خیریه با اشاره به مطالبات معوق مرغداران از دولت تصریح کرد: تولیدکنندگان مرغ و تخممرغ محصولات خود را با نرخ نهاده ۲۸ هزار تومانی تولید و تحویل دادهاند، اما هنوز بخش قابل توجهی از مطالبات آنها پرداخت نشده است. این مسئله فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است.
وی افزود: کارخانجات خوراک دام و طیور نیز با مشکلات جدیتری مواجهاند؛ این واحدها پیش از آزادسازی ارز اقدام به خرید نهاده کردهاند، اما بهدلیل عرضه قطرهچکانی و محدودیت در سهمیهها، امکان تأمین کامل نیاز خود را نداشته و اکنون مطالبات سنگینی از دولت دارند. ومتاسفانه دولت امکان خرید از بازارگاه که تنها نهاد خرید تهاده بود به مدت سه ماه بسته که امکان خرید از طریق سامانه مربوطه از کارخانجات سلب شد که این موضوع بر حجم بدهیها افزود.
این فعال صنعت طیور با بیان اینکه حجم مطالبات برخی واحدها به دهها هزار تن میرسد، گفت: در حال حاضر حدود ۴۵ هزار تن مطالبه این است که بخشی از این میزان مربوط به
تنخواهی است که حدود دو سال پیش در اختیار واحدها قرار گرفته مطالبات کارخانجات تااین تاریخ تعیین تکلیف نشده که هرچه زودتر ارطریق استاندار محترم ونمایندگان محترم مجلس وقوه قضاییه پیگیری جدی انجام شود همچنین مکاتبات زیادی از طرف انجمن ها واتحادیه ها ونمایندگان سایر استانها نیز انجام شدهدر صورت عدم پیگیری کارخانجات خوراک دچار ضرر وزیان بسیارزیادی خواهند شد که امکان ادامه کار برایشان مقدور نخواهد بود.
ا
وی همچنین به موضوع بیمهها اشاره کرد و خواستار اصلاح رویههای موجود شد
خیریه در پایان تأکید کرد: اگر برای تأمین نقدینگی و پرداخت مطالبات تولیدکنندگان چارهاندیشی فوری صورت نگیرد، صنعت طیور استان با چالشهای جدیتری مواجه خواهد شد.
بحران نقدینگی و چالش ارز در قطب تولید طیور
مدیرعامل زنجیره تولید گوشت مرغ خراسان جنوبی نیز گفت: صنعت طیور با فاصله زیاد، اولین صنعت ارزآور استان و دومین صنعت بزرگ کشور پس از نفت محسوب میشود که فروش سالانه آن در چهار بخش اصلی، بالغ بر ۵۰ همت برآورد میشود.
رضا فروزانفر با بیان تغییر شرایط نسبت به سال ۱۴۰۱ و دوران دولت قبل، افزود: در آن مقطع انبارها مملو از نهاده بود و تولیدکننده دغدغه استمرار تولید نداشت، اما امروز به دلیل نوسانات ارزی و سیاستهای انقباضی، با خالی شدن انبارها و بحران نقدینگی مواجه هستیم.
وی، «دوگانگی نرخ ارز» را پاشنه آشیل صنعت کشاورزی دانست و تصریح کرد: درخواست صریح ما از دولت و رئیس جمهور این است که با حذف ارز تالار دوم، به سمت تکنرخی شدن ارز حرکت کنند تا رانتها حذف شده و تولیدکننده بتواند بر اساس شاخصهای واقعی تولید برنامهریزی کند.
فعال حوزه تولید مرغ و تخممرغ در خراسان جنوبی ادامه داد: پیشبینی تورم در سال آینده و احتمال تغییر در نرخ حاملهای انرژی، نگرانیهای زیادی را ایجاد کرده است که میطلبد نگاه ویژهای به سهمیههای جذبنشده نهادهها صورت گیرد تا نقدینگی به بدنه صنعت تزریق شود.
وی با ابراز نگرانی از کاهش تقاضا در بازار مصرف، گفت: عدم تشکیل صفهای معمول ماه مبارک رمضان در روزهای اخیر، آلارم خطری برای کاهش قدرت خرید مردم است و پیشنهاد ما این است که اعتبار کالابرگها به صورت تخصصی به سمت خرید مرغ، تخممرغ و شیر هدایت شود تا ضمن تامین سلامت جامعه، از تولیدکننده داخلی نیز حمایت شود.
فروزانفر با تاکید بر اینکه ظرفیت ایجاد شده در صنعت طیور خراسان جنوبی بیش از مصرف داخلی است، تنها راه نجات را توسعه بازارهای صادراتی دانست و افزود: دستورالعملهای دستوپاگیر گمرکی، تعدد سامانههای نظارتی و عوارض صادراتی، استخوان تولیدکننده را خرد کرده است؛ نیاز است تمامی این فرآیندها در قالب سامانه جامع تجارت یکپارچهسازی شود.
این فعال اقتصادی با تشریح مطالبات کلیدی تشکلهای کشاورزی استان، بر لزوم پرداخت مطالبات ارزی واردکنندگان نهادهها توسط دولت جهت احیای مجدد روند فروش اعتباری به تولیدکنندگان تاکید کرد و استمهال و تمدید وامهای بخش کشاورزی را با توجه به بحران شدید نقدینگی خواستار شد.
وی همچنین با تاکید بر ضرورت انسجام صنفی و ادغام واحدهای کوچک و کمبهرهور در دل زنجیرههای تولید برای بهبود شاخصهای بهرهوری، در ادامه بازنگری در سیاستهای قیمتگذاری دستوری و پرهیز از تصمیمات جزیرهای در حوزه تنظیم بازار را خواستار شد تا از تضعیف تولیدکنندگان استان نسبت به سایر نقاط کشور جلوگیری شده و توازن در بازار برقرار شود.
شکاف میان قیمت مصوب و هزینههای واقعی تولید
یک فعال حوزه طیور خراسان جنوبی هم به وضعیت بحرانی معیشت مردم و تاثیر آن بر بازار پروتئین اشاره کرد و گفت: امروز با پدیدهای مواجه هستیم که میتوان آن را پاتک به معیشت مردم و سفره تولیدکننده نامید؛ چرا که از یک سو مردم توان خرید ندارند و از سوی دیگر تولیدکننده با هزینههای کمرشکن دست و پنجه نرم میکند.
محمدرضا شفیعی با انتقاد از کاهش قدرت خرید خانوارها افزود: در روزهای اخیر شاهد بودیم که علیرغم نیاز بازار، به دلیل فشارهای تورمی، مردم حتی توان خرید محصولات پایه را ندارند و اعتبار کالابرگها و نقدینگی ناچیز موجود، صرف اولویتهای دیگر میشود که این یک هشدار جدی برای سلامت جامعه است.
وی به جهش قیمت نهادهها اشاره کرد و گفت: قیمت مبنای سویا در تالار اول که پیش از این ۶۸ هزار و ۸۰۰ تومان اعلام شده بود، اکنون به بیش از ۸۸ هزار تومان رسیده است که با احتساب هزینههای حمل و نقل، قیمت هر تن سویا برای مرغدار استانی به بیش از ۹۲ هزار تومان میرسد و این اعداد فشار سنگینی بر بدنه نیمهجان تولید وارد میکند.
این تولیدکننده در صنعت مرغداری استان ادامه داد: خراسان جنوبی همواره در شاخصهای کنترل تورم پیشرو بوده و مردم استان به همت تعامل تولیدکنندگان و مسئولان، محصولات پروتئینی را بین ۱۵ تا ۲۵ هزار تومان ارزانتر از میانگین کشوری مصرف کردهاند، اما اکنون به دلیل بحران نقدینگی، تداوم این مسیر با دشواری جدی مواجه شده است.
وی به ضرورت اصلاح معیارهای قیمتگذاری اشاره کرد و گفت: ما پذیرفتیم که قیمتها بر اساس شاخص استانهای همجوار مانند یزد، کرمان و خراسان شمالی سنجیده شود، اما انتظار داریم در کمیتههای تخصصی استان، هزینههای جانبی نظیر هزینههای حمل و نقل و هزینههای کشتارگاهی بهطور دقیق محاسبه شود.
هشدار درباره بحران نقدینگی و تهدید دام مولد در خراسان جنوبی
محمد غریبی رئیس اتحادیه دامداران خراسان جنوبی، در شورای گفت وگو دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی با اشاره به مشکلات زیرساختی بخش شیر و دام، نسبت به تشدید بحران نقدینگی و تبعات آن برای دامداران هشدار داد.
وی با بیان اینکه طی چهار سال گذشته قدرت نقدینگی تشکلها و دامداران به شدت کاهش یافته است، گفت: ارزش پول و نقدینگی امروز ما تقریباً به یکبیستم سال ۱۴۰۰ رسیده؛ یعنی حدود پنج درصد ارزش گذشته را دارد. در این مدت دو بار تغییر نرخ ارز داشتیم و قیمت نهادهها افزایش یافته، در حالی که دامداران همچنان با بدهیهای تسهیلات سال ۱۴۰۱ درگیرند.
غریبی افزود: پس از حذف ارز ترجیحی در سال ۱۴۰۱، خسارات زیادی به دامداران وارد شد و تسهیلات مربوط به آن هنوز تسویه نشده است. اکنون نیز با افزایش مجدد نرخ ارز، نیاز به سرمایه در گردش چند برابر شده اما روند اداری پرداخت تسهیلات بسیار زمانبر است و نیاز به صدور بخشنامهای فوری برای تسریع امور وجود دارد.
رئیس اتحادیه دامداران خراسان جنوبی با اشاره به فروش دام زنده زیر قیمت تمامشده اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۵ درصد دام زنده زیر قیمت واقعی عرضه میشود. در حوزه شیر نیز قیمت خرید کارخانجات حدود ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان است، در حالی که برخی محصولات لبنی در بازار(داخل شهر) با نرخ ۵۱ تا ۵۲ هزار تومان عرضه میشود و عملاً دامدار متضرر میشود.
وی تأکید کرد: بخش عمده دامداران استان را واحدهای کوچک و روستایی تشکیل میدهند؛ خانوادههایی که با دو یا سه رأس دام امرار معاش میکنند. اگر حمایت فوری انجام نشود، دام مولد و ذخایر ژنتیکی به کشتارگاه فرستاده میشود.
غریبی با اشاره به ظرفیتهای قانونی موجود افزود: مطابق ماده ۲۰ قانون نظام جامع دامپروری کشور و ماده ۳۳ قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی، دولت موظف به حمایت و تنظیم بازار محصولات اساسی مانند شیر و گوشت است. اجرای دقیق این قوانین یا قرار گرفتن این محصولات در سازوکار قیمتگذاری میتواند بخش زیادی از مشکلات را برطرف کند.
وی پیشنهاد داد: حذف تعهدات ارزی صادرات شیر خشک و در نظر گرفتن مشوقهای صادراتی میتواند به بهبود قیمت شیر کمک کند. همچنین ضروری است شرکت پشتیبانی امور دام همانگونه که با مرغداران قرارداد حمایتی منعقد میکند، با دامداران نیز قرارداد ببندد تا از خالی شدن ظرفیت تولید جلوگیری شود.
رئیس اتحادیه دامداران خراسان جنوبی در پایان با ابراز نگرانی نسبت به ماههای آینده گفت: «نگرانی اصلی ما برای نیمه دوم سال و ماههای شش و هفت آینده است. اگر امروز تصمیمگیری نشود، تبعات آن در آینده جدیتر خواهد بود.»
تولید لبنیات و مرغ در تنگنای ارزی؛ پیگیریهای استانی در پایتخت
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی اظهار کرد: مسائل مرتبط با حوزه قیمتگذاری، تأمین نهادههای دامی و روند صادرات محصولات کشاورزی از جمله دغدغههای اصلی تولیدکنندگان است که بهصورت مستمر در سطح ملی در حال پیگیری است.
محسن اسفندیاری با بیان تأثیر نوسانات نرخ ارز بر قیمت تمامشده محصولات لبنی، افزود: حذف یا عدم تخصیص ارز ترجیحی در بخش لبنیات موجب افزایش هزینههای تولید شده که این موضوع مستقیماً بر قیمت شیر خام و فرآوردههای لبنی اثرگذار بوده است.
وی تصریح کرد: در همین خصوص، پیشنهادات کارشناسی استان برای مدیریت قیمتها و حمایت از زنجیره تولید، بهصورت مکتوب به تهران ارسال شده و در کمیسیونهای تخصصی نیز در دست بررسی است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در ادامه به وضعیت بازار مرغ در استان اشاره کرد و گفت: با وجود فعال بودن ظرفیتهای فرآوری و عرضه، افزایش هزینههای تولید و نوسانات بازار باعث شده تا برخی تولیدکنندگان محصولات خود را با حداقل سود یا حتی زیر قیمت تمامشده عرضه کنند که این وضعیت نیازمند بازنگری جدی در سیاستهای حمایتی است.
وی تأمین نهادههای دامی را اولویت جدی این سازمان برشمرد و بیان کرد: با وجود کمبودهای مقطعی، پیگیریهای لازم با همکاری دستگاههای ملی برای تخصیص سهمیه مناسب دان و سایر نهادهها به استان انجام شده تا از بروز هرگونه وقفه در روند تولید جلوگیری شود.
با وجود چالشهای جدی نقدینگی، نوسانات ارزی و افزایش هزینههای تولید، صنعت دام و طیور خراسان جنوبی همچنان از توانمندی و ظرفیت بالایی برخوردار است. مسئولان استان در کنار فعالان بخش خصوصی با پیگیری مستمر در سطح ملی و اتخاذ راهکارهای عملیاتی، تلاش میکنند تا زنجیره تأمین غذایی استان حفظ شده و تولیدکنندگان بتوانند مسیر پایداری و توسعه را با کمترین اختلال ادامه دهند. این هماهنگی میان دولت و بخش خصوصی، چشماندازی امیدوارکننده برای تثبیت تولید، حمایت از معیشت مردم و ارتقای تابآوری صنعت فراهم کرده است.
انتقاد از کاهش نقش مرجعیتی استان در قیمتگذاری و مطالبه تزریق نقدینگی به ابتدای زنجیره تولید
جوانشیر از فعالان حوزه طیور، در نشست فعالان اقتصادی با مسئولان استانی با انتقاد از کاهش نقش مرجعیتی خراسان جنوبی در تعیین قیمتها، خواستار بازنگری در شیوه تصمیمگیریها و تزریق هدفمند نقدینگی به ابتدای زنجیره تولید شد.
وی با اشاره به سابقه استان در تعیین قیمت بازار گفت: «خراسان جنوبی سالها مرجع قیمتگذاری برای سایر استانها بود؛ حتی از مشهد تماس میگرفتند و قیمت بیرجند را مبنا قرار میدادند. اما امروز شرایط بهگونهای شده که ما باید منتظر اعلام قیمت از سایر استانها باشیم. این روند بلندمدت نشان میدهد استان در نتیجه برخی تصمیمات دچار ضعف شده است.»
جوانشیر با تأکید بر لزوم حضور فعالان بخش خصوصی در فرآیند تصمیمسازی افزود: «بارها از سوی مسئولان عالی کشور بر حمایت از تولید تأکید شده، اما انتظار ما این است که تصمیمات کلان بدون حضور نمایندگان واقعی بخش تولید اتخاذ نشود.
این فعال حوزه طیور با اشاره به نیاز صنعت به سرمایه در گردش تصریح کرد: «اگر نقدینگی مورد نیاز بهموقع و بهدرستی تزریق شود، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد و حتی نیازی به تسهیلات سنگین نخواهد بود. موضوع اصلی، مدیریت صحیح جریان پول در زنجیره است.»
وی ادامه داد: «اگر نقدینگی از انتهای زنجیره یعنی فروشگاهها به کشتارگاه، سپس به مرغدار، واحدهای جوجهریزی و در نهایت واردکننده منتقل شود و واردکننده نیز در داخل استان فعال باشد، گردش مالی بهصورت منظم و سهماهه برقرار میشود و با ورود نهاده به استان، تزریق نقدینگی به شکل مستقیم انجام میگیرد.»
جوانشیر با بیان اینکه در وضعیت فعلی منابع مالی در ابتدای زنجیره متمرکز نمیشود، گفت: «تزریق نقدینگی باید از حلقه نخست زنجیره آغاز شود. در غیر این صورت، فشار مالی بر تولیدکننده باقی میماند.»
وی در پایان خواستار پیگیری این موضوع از مسیر دولت، مجلس و سایر نهادهای مسئول شد و تأکید کرد: «اگر این سازوکار اصلاح شود، بخش قابل توجهی از مشکلات تولید در استان برطرف خواهد شد.»
