کارگاهی که «نفس می‌کشد» و چرخ‌هایی که «قصه می‌گویند»
کاری- از دختری که روزگاری از سر ناآگاهی خانواده‌اش کنج یک کمد تاریک پنهان شده بود تا زنانی که هنر دستشان امروز از کارگاه‌های سنتی خوسف به ویترین بازارهای بزرگ کشور رسیده است؛ اینجا در بیرجند، ۲۷ سال است که مفهوم دستگیری دستخوش دگرگونی شده است. در مؤسسه خیریه حضرت رسول(ص) «مُحر»، ناتوانی نقطه پایان زیستن نیست. اینجا به جای توزیع بسته‌های مقطعی، چراغ استقلال روشن می‌شود؛ جایی که در کنار دوخت و دوز، روانشناسی و سلامت روح به خانه دختران می‌آید، پزشکان پا‌به‌پای مددجویان گام برمی‌دارند و سفرهای شوق‌انگیز پنجره‌ای نو به دنیای پر از محدودیت آنان می‌گشاید.
تولد دوباره میان ردیف تار و پود
شاید تأثیرگذارترین تصویر از ۲۷ سال حیات خیریه حضرت رسول(ص)، آمارهای چشمگیر مالی نباشد؛ بلکه سرگذشت دختری است که روزگاری خانواده‌اش او را به دور از نگاه جامعه در کمد نگهداری می‌کردند. دختری با محدودیت‌های ذهنی که کسی بختی برای زیست اجتماعی‌اش قائل نبود، امروز پشت چرخ خیاطی نشسته و ظریف‌ترین رج‌ها را کوک می‌زند.
احمدی، مدیرعامل مؤسسه خیریه، از شکیبایی بی‌پایان مربیانی می‌گوید که گاهی پس از یک تعطیلی ۱۵ روزه، الفبای کار را به خاطر فراموشی مهارت‌آموزان از نو آغاز می‌کنند. صبری که میوه آن تابلوفرش‌هایی بی‌نظیر، البسه کارگاهی بادوام و صنایع دستی نفیسی است که هیچ بیننده‌ای باور نمی‌کند هنر دستان افرادی با نیازهای ویژه باشد. اینجا کار تنها منبع معیشت نیست؛ نردبان بازگشت کرامت و اعتمادبه‌نفس به انسان‌هایی است که جامعه آنان را از یاد برده بود.
چرخش از کمک‌بگیر به تولیدکننده خوداتکا، جذاب‌ترین فصل داستان اقتصادی مُحر است. روزگاری یکی از غول‌های صنایع غذایی و تولیدی کشور سالانه پنج میلیون تومان به عنوان صدقه به مؤسسه اهدا می‌کرد، اما مدیریت مجموعه ورق را برگرداند و گفت: «کمک مالی نمی‌خواهیم، لباس فرم کارگران خود را به ما بسپارید.»
مدیرعامل مؤسسه خیریه حضرت رسول(ص) با بیان اینکه شرکت صنعتی عقاب با استانداردهای سخت‌گیرانه‌اش ابتدا کار را آزمایشی واگذار کرد، یادآور می شود: اما کیفیت دوخت و تعهد بالا کاری کرد که کمتر از یک سال بعد، سفارش دوخت لباس‌های تشریفاتی و مدیریتی نیز به دستان همین دختران سپرده شد. امروز این کارگاه‌ها ماهانه بالغ بر ۱۰ هزار و ۵۰۰ قطعه البسه برای مراکز وابسته به آستان قدس رضوی و مجتمع‌های درمانی و درمانی سراسر کشور آماده می‌کنند؛ بازاری پایدار که محصولاتی بی‌نقص و بر پایه رقابت آزاد تحویل جامعه می‌دهد.
نجات طلای مله؛ خوسف قطب پیوند میراث و اقتصاد خانواده
در کنار چرخ‌های خیاطی مدرن، قصه احیای پنبه قهوه‌ای بومی خوسف ملقب به «پنبه مَله» شنیدنی است. گیاهی اصیل که تا آستانه انقراض رفته بود، با دو سال تلاش مستمر و پژوهش دانشگاهی با همراهی متخصصان اصفهانی، به نخ مرغوب توبافی تبدیل شد.
احمدی با تاکید بر اینکه امروز مؤسسه با اعطای دارهای پارچه‌بافی امانی به درون خانه‌های روستایی خوسف، بیش از ۴۵ بانو را پای دستگاه‌های سنتی نشانده است، خاطر نشان می کند: پنبه‌ای که روزی فراموش شده بود، اکنون ردای فاخری است که به بازارهای مشهد و پایتخت صادر می‌شود تا پیوند اصالت، هویت و توانمندسازی محلی در کویر معنایی دلنشین پیدا کند.
وی با اشاره به اینکه در منظومه حمایتی مُحر، کارگاه فقط یک روی سکه است. توانمندسازی بدون سلامت روان و شادابی روح دیری نمی‌پاید.ادامه می دهد: بر همین اساس، مؤسسه تیمی مجرب از روان‌شناسان و مشاوران زبده با همکاری دانشگاه بیرجند به کار گرفته است تا گره‌های پنهان روحی دختران کم‌توان و خانواده‌های زیر فشار اقتصادی گشوده شود؛ مشاوره‌هایی که امید و خودباوری را به رگ‌های زندگی این افراد تزریق می‌کند. به گفته مدیرعامل مؤسسه خیریه حضرت رسول(ص) در ضلع دیگر، پیوند درمان و سلامت قرار دارد. دختران و خانواده‌های کم‌برخوردار در راهروهای پرپیچ‌وخم درمانی تنها رها نمی‌شوند؛ مؤسسه با اعزام نیروهای همراه و پیگیری فرایند ویزیت، جراحی و دارویی بیماران، دوشادوش آنان می‌ایستد.اما طعم شیرین زندگی در سفرهای جمعی و خاطره‌انگیز جلوه می‌کند. دخترانی که شاید تا دیروز محیط بیرون از خانه را تجربه نکرده بودند، حالا در اردوهای زیارتی مشهد، گردش‌های مهیج بوم‌گردی و دیدار از دیدنی‌های جذاب کشور لبخند می‌زنند و زیستن در میان جمع را نفس می‌کشند.
طلوع بیمارستانی که کلنگش را مسئولان نزدند!
یکی از متفاوت‌ترین رخدادهای عمرانی استان، پروژه احداث بیمارستان تخصصی و فوق‌تخصصی خیریه است؛ سازه‌ای مدرن در زمینی با زیربنای ۶ هزار و ۳۷۵ مترمربع در پنج طبقه که هم‌اکنون به پیشرفت فیزیکی ۳۰ درصدی رسیده و ستون‌های طبقه دوم آن افراشته شده است.
احمدی خاطر نشان می کند: زیبایی این طرح در روز کلنگ‌زنی رقم خورد. در حالی که همه منتظر مقامات اداری و دولتمردان بودند، مسئولان مؤسسه کلنگ ساخت این مجموعه بزرگ درمانی را به دست لرزان اما پرامید دختران توان‌یاب دادند تا این پیام تاریخی ثبت شود: کسانی که خود روزی دست‌نیاز داشتند، امروز معمار شفای دردمندان فردا هستند.
چراغ ۸۵ استعداد درخشان
محرومیت مالی نباید سد راه نبوغ باشد. در کنار حمایت مستمر از ۳ هزار خانواده کم‌برخوردار زیر سایه مددکاری، هم‌اکنون ۸۵ دانش‌آموز و دانشجوی تیزهوش تحت چتر بورسیه ویژه مؤسسه‌اند. تنها شرط پایداری این بورسیه، حفظ معدل بالای ۱۷ است؛ جوانانی که بسیاری از آنان از میان بحران‌های گزنده معیشتی عبور کرده و بر صندلی دانشگاه‌های نام‌آشنای کشور تکیه زده‌اند تا ثابت کنند فقر هرگز مترادف با ناتوانی فکری نیست.
دعوت به خرید به‌جای انفاق
در روزگاری که شائبه‌ها سرمایه نهادهای مدنی را می‌فرساید، مُحر ترازنامه‌ها و دفاتر مالی خود را در درگاه اینترنتی در دید همگان می‌گذارد. اعضای ۲۲ نفره هیئت امنا و ۷ نفره هیئت مدیره ریالی حق‌الزحمه و حق مأموریت دریافت نمی‌کنند و سهم کل هزینه‌های اداری به کمتر از ۱۰ درصد منابع محدود شده است.مدیرعامل این نهاد مردم‌نهاد، پیام پایانی‌اش را نه از سر التماس، که از جایگاه عزت و خودباوری بیان می‌کند: «ما از جامعه، مدیران و خیرین طلب اعانه نداریم؛ التماس ما این است که تولیدات دختران ما را باور کنید و سفارش‌های دوخت و بافت صنایع و ادارات را به کارگاه‌های ما بیاورید.»
چراکه پشت چرخیدن هر دوک نخ و فرود آمدن هر سوزن در کارگاه‌های مُحر، زندگی دختری نبض می‌زند که از تاریکی کمد به روشنایی کار و زندگی بازگشته است.
