دوره جدید رتبه‌بندی تشکل‌های اقتصادی اتاق ایران در سال ۱۴۰۵ آغاز شد | حرکت در مسیر توسعه تشکل‌ها، ارتقای اثربخشی و تقویت نقش بخش خصوصی
اهمیت نظام رتبه‌بندی تشکل‌های اقتصادی از آنجا ناشی می‌شود که تشکل‌ها به‌عنوان حلقه ارتباطی میان بنگاه‌های اقتصادی و نهادهای تصمیم‌گیر و سیاست‌گذار، نقشی مهم در نمایندگی و پیگیری منافع اعضا، طرح مسائل و مطالبات بخش خصوصی و مشارکت در بهبود محیط کسب‌وکار ایفا می‌کنند.
متناسب با اهمیت اجرای نظام رتبه‌بندی تشکل‌های اقتصادی، سید جواد زمانی معاون امور استان‌ها و تشکل‌های اتاق ایران در گفت‌وگو با اتاق ایران آنلاین از آغاز دوره جدید آن در سال 1405 خبر داد و گفت: معتقدیم میزان توانمندی و اثربخشی تشکل‌ها می‌تواند بر کیفیت تعامل بخش خصوصی با نظام تصمیم‌گیری و ظرفیت مشارکت آن در توسعه اقتصادی کشور تأثیرگذار باشد.
او ادامه داد: اتاق ایران طی سال‌های گذشته تلاش کرده است با استقرار و توسعه نظام رتبه‌بندی، زمینه ارزیابی منظم عملکرد تشکل‌ها، شناسایی نقاط قوت و فرصت‌های بهبود و حرکت به سمت تشکل‌هایی حرفه‌ای‌تر، توانمندتر و اثربخش‌تر را فراهم کند.
این رویکرد، رتبه‌بندی را از صرفاً ابزاری برای تعیین جایگاه تشکل‌ها فراتر میبرد و آن را به بستری برای شناخت وضعیت موجود و پشتیبانی از برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای تبدیل می‌کند.
بر اساس اظهارات زمانی نظام رتبه‌بندی تشکل‌های اقتصادی تاکنون در شش دوره اجرا شده و در این مدت، تجربه ارزشمندی در زمینه ارزیابی عملکرد، تعامل با تشکل‌ها و شناخت وضعیت مجموعه تشکل‌های اقتصادی کشور به دست آمده است.
معاون امور استان‌ها و تشکل‌های اتاق ایران معتقد است تداوم این فرایند، امکان بررسی روند عملکرد تشکل‌ها و بهره‌گیری از تجربه دوره‌های گذشته برای بهبود روش‌های ارزیابی را فراهم کرده است.
همچنین، بر اساس نتایج نظرسنجی‌های انجام‌شده در دوره‌های پیشین، بیش از ۸۵ درصد تشکل‌های مشارکت‌کننده، رتبه‌بندی را در ارتقای عملکرد خود مؤثر دانسته‌اند؛ نتیجه‌ای که نشان‌دهنده ظرفیت این نظام برای کمک به توسعه و بهبود عملکرد تشکل‌هاست.
او تأکید کرد: اثربخشی یک نظام ارزیابی، علاوه بر استمرار و پوشش مناسب، به میزان توانایی آن در پاسخ‌گویی به نیازهای جدید و فراهم‌کردن زمینه بهبود مستمر نیز بستگی دارد.
بر همین اساس، در دوره جدید رتبه‌بندی سال ۱۴۰۵، ضمن بهره‌گیری از تجربه شش دوره گذشته، بازنگری در رویکرد مدل ارزیابی و توسعه زیرساخت‌های اجرایی و اطلاعاتی این فرایند در دستور کار قرار گرفته است.
زمانی یکی از مهم‌ترین تغییرات در دوره جدید را تقویت رویکرد نتیجه‌محور و توجه بیشتر به اثربخشی عملکرد تشکل‌ها عنوان کرد و افزود: در این رویکرد، ارزیابی صرفاً به بررسی فعالیت‌ها و اقدامات انجام‌شده محدود نمی‌شود، بلکه تلاش می‌شود تصویری جامع‌تر از ظرفیت‌ها، کیفیت عملکرد، نتایج حاصل از اقدامات و میزان تحقق اهداف تشکل‌ها ارائه شود.
به بیان دیگر، در کنار توجه به ساختارها و ظرفیت‌های سازمانی، این موضوع نیز اهمیت دارد که تشکل تا چه اندازه توانسته است در راستای مأموریت خود، منافع اعضا را نمایندگی کند، مسائل و مطالبات آن‌ها را پیگیری کند و در حوزه فعالیت خود نتایج مؤثر و قابل ارزیابی به دست آورد.
به اعتقاد معاون امور استان‌ها و تشکل‌های اتاق ایران هدف از این تحول، صرفاً تغییر در شیوه امتیازدهی نیست؛ بلکه تقویت جهت‌گیری نظام رتبه‌بندی به سمت ارتقای کیفیت عملکرد، افزایش پاسخ‌گویی و کمک به اثربخشی بیشتر تشکل‌هاست.
زمانی در طراحی و اجرای این رویکرد، توجه به مأموریت‌ها و حوزه‌های فعالیت متفاوت تشکل‌ها را نیز مهم دانست و تأکید کرد: باید به گونه‌ای رفتار کرد که ارزیابی ضمن برخورداری از چارچوبی مشترک، بتواند تفاوت‌های ماهوی میان تشکل‌ها را نیز در نظر بگیرد.
انتظار می‌رود این رویکرد، زمینه شناخت دقیق‌تر وضعیت تشکل‌ها، شناسایی فرصت‌های بهبود و برنامه‌ریزی هدفمندتر برای توسعه عملکرد آن‌ها را فراهم کند.
معاون استان‌ها و تشکل‌های اتاق ایران ادامه داد: در کنار بازنگری مدل ارزیابی، راه‌اندازی سامانه هوشمند ارزیابی و رتبه‌بندی اتاق ایران با نشانی ARIA.
ICCIMA.
IR، از مهم‌ترین اقدامات اجرایی دوره جدید به شمار می‌رود.
این سامانه با هدف ایجاد بستری یکپارچه برای مدیریت فرایند رتبه‌بندی طراحی و راه‌اندازی شده است تا مراحل مشارکت تشکل‌ها، ثبت اطلاعات، بارگذاری مستندات و پیگیری فرایند ارزیابی در چارچوبی منسجم‌تر انجام شود.
بر اساس اظهارات زمانی استقرار سامانه هوشمند ارزیابی و رتبه‌بندی اتاق ایران (ARIA.
ICCIMA.
IR)، ضمن تسهیل فرایند مشارکت تشکل‌ها، ثبت و مدیریت اطلاعات و مستندات و پیگیری مراحل ارزیابی، بستری یکپارچه برای سامان‌دهی داده‌ها و بهره‌گیری مؤثرتر از نتایج رتبه‌بندی فراهم می‌کند.
این سامانه و داشبورد تخصصی آن، با تقویت امکان تهیه گزارش‌های مدیریتی و تحلیلی، شناسایی روندهای عملکردی و نیازهای توسعه‌ای تشکل‌ها، زمینه استفاده هدفمندتر از داده‌ها در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای و ارتقای کیفیت مدیریت نظام رتبه‌بندی را فراهم می‌سازند.
او بازنگری مدل ارزیابی و راه‌اندازی سامانه هوشمند رتبه‌بندی را دو اقدام مکمل در مسیر تحول نظام ارزیابی دانست و افزود: از یک سو، مدل به‌روزشده بر شناخت بهتر کیفیت عملکرد، نتایج و اثربخشی تشکل‌ها تأکید دارد و از سوی دیگر، سامانه جدید، بستر اجرایی و اطلاعاتی لازم را برای سامان‌دهی فرایند، مدیریت مستندات و بهره‌برداری مؤثرتر از داده‌ها فراهم می‌کند.
ترکیب این دو رویکرد می‌تواند به افزایش دقت و انسجام ارزیابی‌ها و استفاده بهتر از نتایج آن‌ها در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای مرتبط با تشکل‌ها کمک کند.
زمانی تأکید کرد: انتظار اتاق ایران از تشکل‌های اقتصادی این است که رتبه‌بندی را فرصتی برای شناخت دقیق‌تر وضعیت خود، شناسایی نقاط قوت و زمینه‌های بهبود، بازنگری در اولویت‌ها و برنامه‌ریزی برای ارتقای عملکرد بدانند.
مشارکت دقیق و مسئولانه تشکل‌ها در فرایند ارزیابی و ارائه اطلاعات و مستندات مرتبط نیز در تحقق اهداف این نظام اهمیت دارد.
در مقابل، نتایج رتبه‌بندی می‌تواند مبنایی برای شناخت نیازهای توسعه‌ای تشکل‌ها و جهت‌دهی هدفمندتر به اقدامات حمایتی، آموزشی و توانمندساز اتاق ایران قرار گیرد.
معاون امور استان‌ها و تشکل‌های اتاق ایران خاطرنشان کرد: آغاز دوره جدید رتبه‌بندی تشکل‌های اقتصادی در سال ۱۴۰۵، ادامه مسیری است که طی شش دوره گذشته شکل گرفته و اکنون با رویکردی به‌روزشده و زیرساخت‌های اجرایی توسعه‌یافته دنبال می‌شود.
در این مسیر، هدف نهایی صرفاً تعیین جایگاه تشکل‌ها نیست؛ بلکه فراهم‌کردن زمینه‌ای برای شناخت بهتر عملکرد، تقویت ظرفیت‌های حرفه‌ای و کمک به اثربخشی بیشتر آن‌هاست؛ تشکل‌هایی که بتوانند با نمایندگی مؤثرتر منافع اعضا، پیگیری مسائل و مطالبات اقتصادی و تعامل سازنده با نهادهای تصمیم‌گیر، نقش پررنگ‌تری در تقویت بخش خصوصی و توسعه اقتصادی کشور ایفا کنند.
