بحران خاموش؛ آب مصرفی از دشتهای بیرجند متعلق به ۱۷ هزار سال قبل است

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی گفت: براساس مطالعات و آزمایشات کارشناسی انجام شده آب مصرفی از دشتهای بیرجند غیر از دشت رکات متعلق به ۱۷ هزار سال پیش است که بحران جدی است.
عباس سارانی روز یکشنبه در نشست کارگروه سازگاری با کمآبی خراسان جنوبی اظهارکرد: آزمایشات نشان میدهد آب مصرفی فعلی بیرجند در دشت رکات مربوط به سفرههای آبی با عمر بیش از ۵۷ سال است و این منابع، تجدیدپذیر نیستند.
وی افزود: بنابراین نحوه استفاده از این آبها باید با برنامهریزی بلندمدت همراه باشد و تمرکز بر استفاده از منابع پایدار نظیر طرح انتقال آب از دریای عمان ضروری است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی با بیان بهبود نسبی بارندگیها در خراسان جنوبی، اظهارکرد: باوجود افزایش محدود منابع آب، برداشت بیرویه بهویژه در بخش کشاورزی همچنان تهدید جدی برای پایداری سفرههای زیرزمینی است و نیازمند اقدام فوری و هماهنگی همه دستگاههاست.
سارانی افزود: شرایط بارش از ابتدای سال تا کنون نسبتا مطلوب بوده و این موضوع هم از نظر تامین بخشی از نیاز آبی و هم از نظر روحی برای بهرهبرداران، بهویژه کشاورزان، تاثیر مثبتی داشته است؛ اما میزان آب ورودی به سدها و مخازن متناسب با میزان بارندگی مورد انتظار نبودهاست.
وی ادامه داد: اگرچه نسبت به سال گذشته حدود ۹.۵ میلیون مترمکعب افزایش ورودی داشتهایم، اما این عدد با توجه به ظرفیت مخازن و نیاز منطقه کافی نیست، البته در برخی مناطق مانند طبس، شرایط بهتر بوده اما انتظار ما از بارشهای اخیر بیشتر بود.
سارانی با یادآوری برداشتهای فراتر از حد مجاز در بخش کشاورزی بیان کرد: سقف مجاز برداشت در این بخش ۳۴۶ میلیون مترمکعب تعیین شده، اما اکنون برداشت به ۵۵۳ میلیون مترمکعب رسیده است که این اختلاف قابلتوجه، ضرورت مدیریت و تنظیم مصرف را بیش از گذشته روشن میکند.
وی با تشریح روند اجرای مصوبات حوزه مدیریت مصرف آب استان گفت: از مجموع ۱۱۹ مصوبه در این حوزه، ۸۵ مورد اجرا شده و ۳۴ مورد دیگر در دست اقدام است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان جنوبی همچنین درباره پدیده نشست زمین هشدار داد و گفت: بر اساس مطالعات علمی، حدود ۷۰ درصد عوامل موثر بر نشست زمین مربوط به برداشت پیش از حد از سفرههای زیرزمینی است، در ۱۷ نقطه استان با این مسئله مواجه هستیم و همکاری مراکز تحقیقاتی، دانشگاهها و پارک علم و فناوری برای ارائه راهکارهای علمی در حال پیگیری است.
سارانی تاکید کرد: بخش زیادی از اقداماتی که در زمینه آب انجام میشود، ماهیت بلندمدت دارد و برای مشاهده نتایج باید زمان بگذرد، امیدواریم با تداوم بارشها و همراهی همه بخشها، بتوانیم مدیریت مصرف را به شرایط پایدار و استاندارد نزدیک کنیم.
وی گفت: کاهش مصرف آب در دستگاههای اداری و صنعتی باید جدیتر دنبال شود، چراکه فرونشست زمین تنها به دلیل کمبود آب نیست و زیرساختهای شهری همچون راهآهن، جادهها و مراکز شهری را بهشدت تحت تاثیر خود قرار میدهد.
سارانی اظهار کرد: در حال حاضر روند فرونشست زمین در نقاط مختلف استان، از جمله در محدوده شهر بیرجند، قابل مشاهده است و این مسئله میتواند بر زیرساختهای حیاتی استان از جمله خطوط ریلی و راههای ارتباطی اثرات جدی بر جای گذارد.
وی افزود: مدیریت مصرف آب باید بهصورت فراگیر در تمامی دستگاهها و بخشهای مصرفکننده دنبال شود تا از تشدید این بحران جلوگیری شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی در ادامه به طرح احداث پروژه پارک آبی شهرداری بیرجند اشاره کرد و گفت: در خصوص تامین آب این پروژه، سازمان بازرسی و دادستانی استان طی مکاتباتی خواستار بررسی کامل موضوع در قالب جلسات سازگاری با کمآبی شدهاند تا تصمیم نهایی با شفافیت و بر اساس ارزیابی کارشناسی اتخاذ شود.
سارانی تاکید کرد: در بارگذاریهای جدید بر منابع آبی تنها تأمین نیاز شرب در اولویت قرار دارد و هیچ پروژه جدیدی جز با تعدیل و تغییر مصرف اجرایی نخواهد شد.
وی از همه دستگاههای اجرایی خواست در اجرای تصمیمات مربوط به کاهش یا کنترل مصرف آب همکاری لازم را داشته باشند و مقاومت نکنند، تا روند بهبود و پایداری منابع آبی استان تداوم یابد.



