صنعت برق ایران در لبه تکنولوژی

فناوری‌های نوین به‌تدریج در حال تغییر فرآیندهای طراحی، تولید و تأمین تجهیزات صنعت برق و انرژی هستند.
در بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق، شرکت‌های فعال این حوزه از تجربه‌ها و راهکارهای خود برای به‌کارگیری فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی، نرم‌افزارهای تخصصی و پلتفرم‌های هوشمند گفتند؛ تحولاتی که می‌توانند ضمن افزایش بهره‌وری و دقت، هزینه‌ها و زمان اجرای پروژه‌ها را کاهش دهند.

نوشین اسدی نماینده پلتفرم هوشمند کابل پتک در گفت‌وگو با اتاق ایران آنلاین گفت: این پلتفرم با هدف رفع یکی از مشکلات پروژه‌های صنعتی، یعنی دشواری تأمین کابل‌های تخصصی و دسترسی به کابل‌های مازاد سایر پروژه‌ها، راه‌اندازی شده است.
به گفته او، نبود سازوکار ارتباطی میان پیمانکاران و تأمین‌کنندگان باعث می‌شود کابل‌های مازاد یک پروژه، با وجود ارزش فنی و مسی قابل‌توجه، در انبار باقی بمانند و در نهایت به ضایعات تبدیل شوند؛ در حالی که ممکن است همان کابل در پروژه‌ای دیگر مورد نیاز باشد.
اسدی توضیح داد: پتک با ایجاد پایگاه داده‌ای از کابل‌های موجود و استفاده از فناوری اطلاعات و یادگیری ماشین، امکان جست‌وجوی تخصصی و تطبیق کابل‌ها بر اساس مشخصات فنی، ساختار لایه‌ها و پارامترهای مهندسی را فراهم می‌کند.
اسدی تأکید می‌کند که این سامانه صرفاً بر پایه یک الگوریتم جست‌وجوی ساده عمل نمی‌کند، بلکه با دریافت و تحلیل داده‌ها، به‌تدریج از دانش و تجربه مهندسی برای ارائه پیشنهادهای متناسب با نیاز خریدار استفاده می‌کند و می‌تواند به ابزاری برای مشاوره و تأمین تخصصی کابل تبدیل شود.

صالحی عضو هیات مدیره شرکت قشم ولتاژ با معرفی ربات‌های ساخت این مجموعه گفت: این شرکت در حوزه ساخت تابلوهای صنعتی، ربات‌های آموزشی و صنعتی و تأمین تجهیزات اتوماسیون فعالیت می‌کند و در بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق از ربات‌های خدماتی مورد استفاده در هتل‌ها، رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌ها رونمایی کرده است.
او ادامه داد: هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف این شرکت، از طراحی و برنامه‌نویسی تا عملکرد ربات‌ها، به کار گرفته شده و امکان بهینه‌سازی مسیر حرکت و افزایش بهره‌وری را فراهم کرده است.
با این حال، وابستگی به تجهیزات وارداتی همچنان یکی از مسائل این حوزه است؛ به‌طوری که حدود ۹۵ درصد تجهیزات مورد استفاده در ربات‌ها و تابلوهای صنعتی این شرکت وارداتی است و تولیدکنندگان داخلی هنوز در برخی بخش‌ها به استانداردهای مورد نیاز برای استفاده صنعتی نرسیده‌اند.
معاون برنامه‌ریزی و مدیر دفتر حقوقی شرکت خدمات مهندسی مشانیر نیز گفت: فناوری‌های مورد استفاده در پروژه‌های این شرکت لزوماً به معنای اختراع یا دستیابی به تجهیزات جدید نیست، بلکه بخش مهمی از آن در قالب ارائه راهکارهای مهندسی، بهینه‌سازی فرآیندها و ارتقای عملکرد زیرساخت‌های موجود شکل می‌گیرد.
بهینه‌سازی سد دز و افزایش ظرفیت تولید و تزریق برق به شبکه در نیروگاه تلمبه‌ذخیره‌ای سیاه‌بیشه، از جمله پروژه‌هایی است که این رویکرد در آنها دنبال می‌شود.
در این چارچوب، استفاده از دانش بومی مهندسان و به‌کارگیری روش‌های اجرایی و فنی متناسب با شرایط هر پروژه، مبنای ارتقای بهره‌وری و بهبود عملکرد تأسیسات است.

فاضل جعفری معاون پروژه‌های انتقال نیروی شرکت صنعتی گام اراک با اشاره به نقش فناوری در ارتقای بهره‌وری این صنعت مطرح کرد: استفاده از کوادکوپترها و نرم‌افزارهای تخصصی، فرآیند پیمایش و طراحی مسیر خطوط انتقال نیرو را سریع‌تر و ایمن‌تر کرده است.
همچنین ورود ابزارهای هوش مصنوعی به فرآیند طراحی دکل‌ها، زمان انجام یک طراحی معمول را از حدود دو تا سه هفته به سه تا چهار روز کاهش داده و امکان کاهش خطا را فراهم کرده است.
در بخش تولید نیز ماشین‌آلات CNC و تجهیزات برش لیزری، به‌ویژه در ساخت سازه‌های خورشیدی، به افزایش دقت، کیفیت و سرعت تولید کمک کرده‌اند.
به گفته او، با وجود محدودیت‌های واردات ماشین‌آلات اروپایی در نتیجه تحریم‌ها و حرکت بخشی از تولیدکنندگان به سمت تجهیزات چینی، استفاده از فناوری‌های جدید همچنان یکی از محورهای ارتقای عملکرد این صنعت است.

رضایی عضو هیات‌مدیره شرکت مدیریت توسعه انرژی مهام شرق توسعه فناوری در بخش‌هایی از زنجیره نیروگاه‌های خورشیدی را از محورهای فعالیت شرکت دانست و عنوان کرد: این مجموعه علاوه بر تولید سازه‌های نیروگاهی و فیدرهای فشار متوسط، در حوزه تجهیزات موسوم به «بالانس آف سیستم» نیز فعالیت دارد.
همچنین به‌جای استفاده از نرم‌افزارهای خارجی شرکت‌هایی مانند زیمنس و ABB، اقدام به طراحی و توسعه نرم‌افزار اختصاصی برای مانیتورینگ نیروگاه‌های خورشیدی کرده که اکنون به مرحله بهره‌برداری رسیده و مجوزهای لازم را نیز دریافت کرده است.

مجموعه‌های حاضر در این نمایشگاه با محوریت فناوری‌های نو و به‌روز توانستند محصولات و ابزارهای کارآمد متعددی را در حوزه صنعت برق معرفی و عرضه کنند که بیانگر فعالیت و توسعه این صنعت علی‌رغم وجود همه مشکلات، تنگناها و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌هاست.